Cách nhận biết hiện tượng bong bóng chứng khoán

Bong bóng chứng khoán là hiện tượng giá chứng khoán tăng đột biến, vượt quá giá trị thực của chúng. Và bong bóng sẽ vỡ khi giá cứ tiếp tục tăng và đột ngột rơi tự do. 

Dấu hiệu nhận biết bong bóng thị trường chứng khoán

Hiện tượng bong bóng chứng khoán hình thành khi nhu cầu của nhà đầu tư với một loại cổ phiếu lên quá cao, từ đó làm cho giá giao dịch vượt xa mọi mức giá được coi là chính xác và hợp lý, tính toán dựa vào kết quả vận hành thực của doanh nghiệp phát hành.

Cách nhận biết hiện tượng bong bóng chứng khoán

Malcolm Baker – Đại học Harvard và Jeffrey Wurgler – Đại học New York đã chỉ ra rằng chỉ số về sự đầu cơ của nhà đầu tư và sự hưng phấn phi lý có mối tương quan cao với các bong bóng. Điều này giống như sự sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929 và sự bùng nổ của bong bóng Internet vào đầu năm 2000. Cụ thể:

  • Khi phát hành cổ phiếu tăng vốn

Tức các công ty đang huy động vốn mới trên thị trường cổ phiếu thay vì thị trường trái phiếu càng cao chính là dấu hiệu cho một bong bóng. Tại Mỹ, tỷ lệ phát hành cổ phiếu trên GDP đã tăng rõ rệt theo dữ liệu từ Goldman Sachs ngày 31/03/2021.

Cách nhận biết hiện tượng bong bóng chứng khoán

  • Số thương vụ IPO

Hai thành phần nữa của chỉ số Baker & Wurgler liên quan đến phát hành lần đầu ra công chúng và niêm yết mới (IPO) là số lượng tuyệt đối các đợt IPO sắp được tung ra thị trường và lợi nhuận trung bình trong ngày đầu tiên của các cổ phiếu này.

Trên thực tế, Jay Ritter, giáo sư tài chính tại Đại học Florida cũng là người nắm giữ cơ sở dữ liệu lịch sử toàn diện nhất về các đợt IPO cho biết, cả số lượng IPO và lợi nhuận trong ngày đầu tiên của các công ty niêm yết mới gần đây đều cao hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ bong bóng Internet năm 2000.

Giáo sư Ritter tính toán rằng, đã có 104 vụ IPO tại Mỹ trong 4 tháng đầu năm nay. Đó là mức cao nhất cho bất kỳ khoảng thời gian bốn tháng nào khác kể từ cuối năm 1999.

Đối với lợi nhuận trung bình trong ngày đầu tiên của các công ty đó đã đạt 84,7% đối với các đợt IPO được tung ra thị trường vào tháng 12 năm ngoái. Đó là mức trung bình hàng tháng cao nhất kể từ tháng 3/2000, tháng đỉnh cao của bong bóng Internet khi tỷ lệ phần trăm có thể so sánh là 85,7%.

  • Cổ tức

Đây là sự khác biệt về định giá giữa các công ty ít trả cổ tức và những công ty trả cổ tức lâu đời hơn. Baker và Wurgler nhận thấy rằng, khi mức độ hưng phấn của thị trường càng cao thì những công ty không trả cổ tức có mức tăng giá cao hơn những công ty trả cổ tức.

Điều đó xuất hiện khá nhiều ở thị trường hiện tại. Trong số các cổ phiếu thuộc chỉ số S&P 500, các cổ phiếu không trả cổ tức có tỷ lệ P/BV (giá thị trường/giá trị sổ sách) bình quân cao hơn 1,6 lần so với tỷ lệ trung bình của các cổ phiếu trả cổ tức.

Như vậy, xét trong mối tương quan lịch sử của các yếu tố trên trong quá khứ và việc hình thành bong bóng trên thị trường là điều mà chúng ta chú ý.

Các giai đoạn của bong bóng chứng khoán

Cách nhận biết hiện tượng bong bóng chứng khoán

Theo nhà kinh tế học Mỹ Hyman Minsky bong bóng thị trường chứng khoán chia thành 5 giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: Dịch chuyển

Giai đoạn này diễn ra khi các nhà đầu tư bắt đầu chú ý đến một mẫu hình mới, như một sản phẩm hoặc công nghệ mới, hoặc một mức lãi suất thấp kỷ lục – hoặc bất cứ điều gì khiến họ chú ý.

  • Giai đoạn 2: Bùng nổ

Giá bắt đầu tăng nhẹ, sau đó có thêm đà tăng cao khi càng nhiều nhà đầu tư tham gia thị trường. Điều này thiết lập điều kiện cho sự bùng nổ. Trạng thái tâm lý chung là nỗi sợ không kịp tham gia vào thị trường, khiến càng nhiều người tham gia vào việc mua tài sản.

  • Giai đoạn 3: Hưng phấn

Khi mọi người rơi vào trạng thái hưng phấn và giá tài sản tăng vọt, không ai còn quan tâm đến cẩn thận nữa.

  • Giai đoạn 4: Thu lợi nhuận

Dự đoán khi nào bong bóng vỡ là điều không dễ dàng, một khi bong bóng đã vỡ thì nó sẽ không thể nào phục hồi. Tuy vậy, những ai có thể nhận biết các dấu hiệu sẽ kiếm được tiền bằng việc bán tài sản.

  • Giai đoạn 5: Hoảng loạn

Trong giai đoạn này, giá tài sản đảo ngược hoàn toàn và tuột dốc nhanh như lúc nó tăng giá. Các nhà đầu tư và đầu cơ phải đối mặt với các yêu cầu tăng đặt cọc (margin call) và giá trị đầu tư của họ thì giảm mạnh. Do đó, họ muốn thanh lý chúng với bất kỳ giá nào.

Điều gì sẽ xảy ra khi bong bóng chứng khoán vỡ?

Cách nhận biết hiện tượng bong bóng chứng khoán

Bong bóng chứng khoán vỡ hay sự sụp đổ là hiện tượng suy giảm nhanh và lớn của tổng giá trị toàn thị trường, thông thường là gắn với sự “vỡ” của một bong bóng. Nguyên nhân của mối quan hệ khăng khít này là vì khi bong bóng vỡ, sẽ có rất nhiều nhà đầu tư cố gắng bán hết cổ phiếu để rút tiền ra khỏi thị trường chứng khoán, những hành động này xảy ra cùng một lúc, tạo ra những làn sóng bán ồ ạt trong khi không có, hoặc có rất ít nhu cầu mua vào, kết quả là thua lỗ trầm trọng.

Hành động bán một cách hoảng loạn là biểu hiện chung của thị trường sau tiếng vỡ của bong bóng và là hình tượng sụp đổ của thị trường, ai cũng muốn bán đi, đẩy loại cổ phiếu đang giảm giá từng giây mà mình nắm giữ cho người khác, nhưng liệu có ai định mua trong tình cảnh đó? Kết quả tiếp theo của tình trạng bán một cách điên cuồng này là thị trường đi xuống rất nhanh. Thông thường, sau sự sụp đổ của thị trường chứng khoán sẽ là một giai đoạn suy thoái kinh tế. Và hiện tượng này xảy ra sẽ ảnh hưởng rất lớn đến thị trường chứng khoán nói chung và các nhà đầu tư nói riêng.

Chúc bạn đầu tư chứng khoán thành công!

Tổng hợp

Rate this post
TIN LIÊN QUAN